Arno Stern

<big><big>Arno-Stern</big></big>, zdjęcie

Uznany pedagog, badacz spontanicznej twórczości dzieci oraz zabawy; założyciel autorskiej pracowni malarskiej Malort,

którą prowadzi nieprzerwanie od ponad sześćdziesięciu lat; autor książek oraz jeden z
bohaterów głośnego filmu dokumentalnego Alfabet; ojciec André Sterna.

 

 

 

Dzieciństwo

Arno Stern jest synem Marthy i Isidora Sternów. Urodził się w 1924 roku w niemieckim Kassel i tam spędził pierwszych dziewięć beztroskich lat życia. Isidor był bardzo opiekuńczy i zaradny, co okazało się niezastąpione w czasie światowego kryzysu gospodarczego.

Ucieczka do Francji

Po dojściu Hitlera do władzy w 1933 Isidor zdecydował, że konieczna jest ucieczka z kraju i wraz z rodziną w ciągu jednej nocy, zostawiając cały swój dobytek, wyruszył do Francji. Początkowo los migrantów był bardzo trudny. Ojciec zajął się myciem okien, natomiast matka haftowaniem. Jako dziewięciolatek Arno zaczął uczęszczać do miejscowej szkoły. Z racji różnicy wieku (był starszy od innych uczniów o cztery lata) i przede wszystkim ze względu na pochodzenie był narażony na przemoc rówieśników. Na szczęście szybko stał się klasowym prymusem i jego sytuacja w szkole znacznie się poprawiła.

Arno Stern wraz rodzicami

Obozy pracy dla uchodźców

Wojenna zawierucha nie pozwoliła Sternom wieść spokojnego życia – po kilku latach spędzonych w Montbéliard przyszedł czas na dalszą tułaczkę: najpierw do Valence, potem do Szwajcarii.

Kolejne lata wojny cała rodzina Sternów spędziła w obozach pracy dla uchodźców. Tam młody Arno odkrył muzykę, którą pokochał, a miłość do niej przekazał swoim dzieciom i wnukom.

Powrót do Francji

Po wojnie Sternowie wrócili do zupełnie zrujnowanej Francji i rozpoczęli swoje życie od nowa. Isidor i Martha zajęli się produkcją poduszek, natomiast Arno przyjął propozycję pracy w domu dziecka dla sierot wojennych pod Paryżem. Początkowo do jego zadań należała opieka nad dziećmi, których rodzice zostali deportowani. Niestety Arno nie posiadał kwalifikacji do tej pracy – w wyniku wojennej zawieruchy nie zdobył żadnego zawodu. Postanowił jednak przyjąć posadę.

Malort – autorska pracownia malarska

Pierwsze miesiące pracy z dziećmi mijały Arno na improwizacji. Powojenna sytuacja sprawiała, że miał do dyspozycji bardzo ograniczone środki. Zorganizował dzieciom skrawki papieru oraz ołówki i zaobserwował zbawienny wpływ rysowania na swoich podopiecznych. Kiedy przywrócono produkcję farby, postanowił wprowadzić zajęcia z malowania. Początkowo dzieci malowały w małym pokoiku, jednak po jakimś czasie Arno udało się zaadaptować pomieszczenie dawnej stajni pod kątem zajęć z rysunku i malarstwa. Na środku stał stół z rzędem farb i pędzlami, wokół którego zbierały się dzieci.

Gdy pewnego razu jedno z dzieci chciało namalować większy obrazek, który nie mieścił się na stole, Arno zawiesił go na ścianie. Szybko stół i ławki stały się zbędnymi elementami wystroju sali – wszystkie dzieci pragnęły malować na ścianie, gdyż ich twórczość nie napotykała już ograniczeń.

Arno Stern w Malorcie

To przypadkowe zdarzenie przyczyniło się do powstania zupełnie nowatorskiej i niepowtarzalnej pracowni malarskiej. Miejsce zyskiwało coraz większy rozgłos, a Arno w całości poświęcił się pracy, która okazała się jego życiową drogą.

Po kilku latach wynajął w Paryżu miejsce, w którym stworzył pracownię, dając jej nazwę Akademia czwartkowa (Académie du Jeudi). Miejsce to stało się bezpieczną i niesamowicie popularną przestrzenią dla tysięcy dzieci, a sam Arno szybko stał się uznanym specjalistą, o którego zabiegały media oraz wydawcy.

Odkrycia Arno Sterna

W połowie lat sześćdziesiątych Stern odbył osiem podróży do najbardziej oddalonych zakątków świata, by odnaleźć ludy, które żyją wciąż wolne od wpływów zachodniego świata, industrializacji i edukacji. Chciał stworzyć żyjącym tam ludziom możliwość rysowania i malowania po raz pierwszy w ich życiu. Badania prowadzone podczas podróży potwierdziły postawione wcześniej tezy dotyczące spontanicznych skłonności dzieci i drogi ich naturalnego rozwoju – jego metoda okazała się uniwersalna.

Arno Stern w Afganistanie, rok 1967

Podejście do twórczości dzieci – zabawa malarska

Powszechnie przyjmuje się, że dziecko poprzez rysowanie chce nam coś przekazać. Takie podejście sprawia, że rysując, stara się ono spełnić oczekiwania dorosłych. Dzieci tworzą z przeświadczeniem, że za chwilę zostaną ocenione. W rzeczywistości jednak rysowanie powinno służyć wyłącznie zabawie dziecka i nie powinno podlegać żadnym osądom. Tylko wtedy dziecko może wyrazić coś, dla czego nie znajduje innego środka wyrazu – w ten sposób powstaje „ślad”.

Zabawa malarska w pracowni Arno Sterna

Stern wyraźnie podkreśla różnicę między zabawą malarską – swobodną, wolną od ocen, nie podlegającą osądom i wpływom dorosłych, będącą naturalnym stanem szczęśliwego, wolnego dziecka – a twórczością artystyczną – która realizuje założony cel, dąży do spełnienia oczekiwań twórcy i innych, podlega ocenie, ma coś przekazać, komunikować, spełnia kryteria.

To, co wyróżnia zabawę, to brak wytwarzanego produktu. Czas zabawy jest ważny sam w sobie i żadne „potem” nie ma znaczenia. W przypadku twórczości artystycznej przeciwnie – jej celem jest powstanie jakiegoś dzieła.

Fantazja, zdolność, pomysłowość nie są pojęciami, które można stosować w odniesieniu do śladu dziecka. Dziecko nie tworzy dzieła. Bawiące się dziecko tworzy świat – własny, intymny. Zatem to niezwykle ważne, by zdawać sobie sprawę z tego, ponieważ jego ekspresji nie towarzyszą żadne komunikaty ani też oczekiwania.

Arno Stern dziś

Dziś, mając ponad dziewięćdziesiąt lat, Arno nieprzerwanie prowadzi swoją pracownię malarską, wygłasza prelekcje w wielu krajach świata, prowadzi warsztaty i szkolenia dotyczące zabawy malarskiej, a także kursy w szkołach i na uniwersytetach. Był ekspertem technicznym UNESCO oraz zakładał pracownie przy szpitalach i centrach kultury. Jest założycielem Instytutu Arno Sterna. Prywatnie jest spełnionym ojcem i dziadkiem zaangażowanym w życie rodzinne.

 

Arno Stern w Polsce

Arno Stern – książki

Arno Stern Odkrywanie śladu

Arno Stern – Odkrywanie śladu. Czym jest zabawa malarska

„Odkrywanie śladu” to jedna z najpopularniejszych książek Arno Sterna, w której opisuje swoje badania, odkrycia i proces pracy w pracowni malarskiej. Autor w niesamowicie precyzyjny sposób prowadzi czytelnika przez świat dziecięcej zabawy malarskiej – od pierwszych śladów dziecka, które pozostawia na papierze, po najbardziej złożone obrazy. Jego ponad sześćdziesięcioletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i nieustanne prowadzenie Malortu sprawiają, że książka stanowi niesamowite kompendium wiedzy na temat tego, czym tak naprawdę jest malarska ekspresja dziecka oraz jak naturalnie możemy ją wspierać. Arno, mimo wielu osiągnięć, pozostaje bacznym obserwatorem najdrobniejszych ruchów dziecka – nie ocenia, nie krytykuje, ale otwiera przed nim oraz przed dorosłym czytelnikiem zupełnie nową perspektywę dziecięcego świata.

 

Arno Stern André Stern Mój ojciec, mój przyjacielArno Stern – Mój ojciec, mój przyjaciel

Książkę „Mój ojciec, mój przyjaciel” Arno Stern napisał wraz z synem André. Dzięki temu obejmuje ona aż cztery pokolenia niezwykłej rodziny Sternów (Isidor, Arno, André oraz Antonin), która przetrwała wojny, pobyt w obozach dla jeńców wojennych oraz ciężkie czasy w powojennej Francji. To niesamowita i poruszająca historia rodziny, w której każdy z ojców stanął na wysokości zadania, będąc ojcem-przyjacielem. Mimo niesprzyjających warunków politycznych i społecznych siła Sternów nigdy nie gasła, a jedynie wzmacniała rodzinne więzi, którym wielokrotnie groziło zerwanie. Isidor i Arno stali się obrońcami wartości, które już dziś owocują w życiu rodzinnym i zawodowym kolejnego ojca – André.

w kategorii: autorzy

Książki:

Powrót